لهذا محصولات ارضيهء آنجا عبارت از بعض سبزيها و نباتات بىفائده و كم‌بها است كه تنها حيوانات قبائل باديه نشين را كفايت تواند كرد ، مع ما فيه كوههايى دارد كه شامل آبهاى جارى و چشمه سارها بوده و در صحراها اشجار مثمره و محصولات نافعهء متنوعه نيز دارد . اگرچه هواى جاهايى كه عبارت از صحرا و بيابان است به واسطهء شدت حرارت در حق اهالى بلاد بارده مضر است ؛ ولى هواى كوهستان و جاهاى مرتفع آنجا معتدل بوده ، اهالى بلاد بارده مىتوانند در آنجاها زندگى كنند . اگرچه در موسم زمستان اكثر اوقات باران مىبارد ، ولى غير از بلدهء طايف هواى هيچ موقعى تبرّد و تحوّل نمىنمايد . با اينكه بالطبع لازم است كه در اثناى نزول باران هر نوع حبوبات نشو و نما كند ، ولى باد سام كه در آنجا دائما مىوزد غير از نخود و عدس و اشجارى كه به آب قليل كفايت دارند همهء نباتات و اثمار را سوزانيده ، غير از جبال و صحراهايى كه قابل زراعت است در هيچ موقعى ممكن نيست سبزه و حبوبات سائره رسانيده شود . چون جهت شمال غربى و جنوب نسبت به ساير جهات جزيره منبت و حاصل خيز است از اين جهت هواهاى آنجاها جيّد [ تازه ] و اراضى آنجاها بالطّبع نابت است و قابل زراعت [ است ] . در كوهستان و درّه‌ها نيز باغهاى بسيار و حدايق بىشمار ترتيب داده شده است . در اين مواقع [ ميوه‌هاى ] به ، سيب ، زردآلو ، بيد ، ليمو ، انجير ، ترنج ، بادام ، تمرهندى ، فندق ، خرما ، گل ياسمين ، نرگس ، حنا ، زنجبيل ، شقايق ، نيلوفر ، گندم ، جو ، ريشهء رنگ قرمز ، قهوه ، توتون ، مازوج ، فلفل سياه ، بادمجان و غيره پيدا مىشود . شهر شهير معظّم مكهء مكرّمه - شرفها اللّه تعالى الى يوم القيامه - كه گهوارهء وجود حضرت فخر كائنات - عليه آلاف التحيات - است ، در داخل قطعه جزيرة العرب واقع بوده ، كرسى [ و پايتخت ] بلاد و ممالك حجاز مغفرت طراز است كه شمه‌اى از موقع جغرافى آن اقليم مسعود مسطور گرديد ، به واسطهء اينكه در نقطه وسط قطعات شام و